Weer op Amerongen – Help de keizer komt!

Handbeschilderd behang Kasteel Amerongen (Foto: ES)Een aantal maanden geleden was ik op Kasteel Amerongen en heb me verwonderd over de pracht van dit prachtige kasteel. Op 3 juni werd hier een expositie geopend, die ingaat op de tijd dat Keizer Wilhelm II op het kasteel verbleef. Hij zou er in eerste instantie drie dagen logeren, hij bleef uiteindelijk achttien maanden, voordat hij zijn intrek nam in Huis Doorn. Achttien maanden lijkt niet lang, maar zijn verblijf zette het schilderachtige dorpje Amerongen op zijn kop. Aan deze periode wordt in het kasteel door middel van een tentoonstelling aandacht besteed.

Opening

De opening van de tentoonstelling was bijzonder. Een nazaat van de Keizer Wilhelm was, met enkele familieleden, ook aanwezig. Georg Friedrich Ferdinand Prins van Pruisen is een bijzonder integer, beschaafd en vriendelijk mens. Hij opende samen met de directeur de expositie. Duitse, Nederlandse en misschien ook Engelse adel wandelde rond. Een nakomelinge van de adjudant van de Keizer, Von Ilsemann leest voor uit het dagboek van gravin Elisabeth Bentink (die trouwde met de adjudant). Voor velen van hen was het een bijzondere samenkomst van verre verwanten. Er hing een feestelijke sfeer.

Bewaking rond de muur (foto: Kasteel Amerongen).

Bewaking rond de muur (foto: Kasteel Amerongen).

De prins van Pruisen ging in zijn toespraak in op het einde van de Eerste Wereldoorlog, met een milde, wijze houding benoemde hij de vreselijke gebeurtenissen zonder een oordeel te vellen. ‘Dat zouden we allemaal moeten doen’, dacht ik, ‘elke bladzijde van de geschiedenis, hoe zwart ook, doorlezen en omslaan’. Daarmee onderken je -naar mijn mening- het verleden, en stop je het niet weg. Zodra we geen aandacht schenken aan de zwarte bladzijden in de geschiedenis (en geloof me, elke geschiedenis kent gitzwarte pagina’s) zullen we nooit kunnen reflecteren op het verleden. Wie niet reflecteert begrijpt het heden niet en weet niet waar hij of zij staat en welk standpunt er ingenomen kan worden. Als we kennis hebben van de geschiedenis met alle pijnlijke gebeurtenissen, kunnen we er afstand van nemen. Spijtig dat er, volgens mij, in het onderwijs, in de wetenschap, in de media nog maar zo weinig plaats voor is.

Houthakken en schijfjes

De keizer en twee knechts bij een boomstam. (Foto: Kasteel Amerongen).

De keizer en twee knechts bij een boomstam. (Foto: Kasteel Amerongen).

De Keizer was gek op houthakken. Duizenden bomen heeft de man geveld. Er stonden tussen Amerongen en Doorn op de Utrechtse Heuvelrug nog maar weinig bossen overeind, zo vertelt de geschiedenis. (Overigens is dat door nieuw beheer en de tijd wel weer goed gekomen). Als aandenken zaagde de Keizer van iedere boom een schijfje af. Hij schreef daarop plaats en datum. Soms gaf hij het houten schijfje weg. Honderden bewoners van de Utrechtse heuvelrug moeten er nog een op zolder hebben liggen. De Pruisische prins kreeg bij de opening ook een houtschijfje, waarop hij zijn naam zette.

Trui in een prachtige kamer

Dan gaan we de tentoonstelling bekijken. De lievelingstrui van de Keizer hangt er, te midden van een aantal houten schijven. Er liggen fragmenten van brieven en documenten. Het is een mooi opgezette tentoonstelling in prachtige kamers. Het behang is prachtig en helemaal in de stijl van het kasteel onlangs aangebracht. Amerongen kan trots zijn. Dat was de bevolking niet toen de Keizer in 1918 binnenreed. Er doen verhalen de ronde dat het volk aan de weg stond, floot, de vuisten balde en met de hand bewegingen langs de hals maakte. De vraag of de Keizer een oorlogsmisdadiger is valt niet meer te beantwoorden. Onlangs las ik een boek over Koningin Victoria (de grootmoeder van Keizer Wilhelm II). Zij voedde haar kinderen met harde hand op, met vreemde gewoonten. Zij wist niet beter, omdat zij ook zo opgevoed werd, bovendien in een groot isolement. De adel was ziek, en psychisch gemankeerd. Wilhelm II adoreerde zijn oma, maar haatte zijn moeder (dochter van Victoria). Ingewikkeld. Was hij een oorlogscrimineel? Nogmaals, historici zijn het er niet over eens.

Trui van de keizer die hij vaak droeg bij het houthakken (foto: ES).

Trui van de keizer die hij vaak droeg bij het houthakken (foto: ES).

Uitleveringsverzoek nooit ingewilligd

Ik wandel rond. Het bureautje met de abdicatie zie ik nergens. Is het weggehaald of kan ik het niet vinden? Past het niet in de tentoonstelling? Toen de Keizer op Amerongen verbleef, en misschien ook wel te Huize Doorn, was hij volgens zeggen depressief. Aan het kasteel of het dorp kan het niet gelegen hebben. In de vitrines ligt een uitleveringsverzoek van de Amerikanen en Engelsen. Het Kabinet heeft het verzoek nooit ingewilligd. Waarom niet is tot op heden een mysterie. In de achttien maanden dat de Keizer op het kasteel woonde heeft hij een stempel gedrukt op de geschiedenis. Toen hij Huis Doorn kocht en er vanaf mei 1920 zijn intrek nam, kwam Amerongen weer tot rust.

Waarom deze tentoonstelling? Ik schrijf haastig mee en herhaal hierbij de woorden van de directeur, Herman Sietsma: ‘Bestuderen van het verleden en reflecteren op het gebeurde, hoort bij een moderne samenleving en bij de moderne mens’. ‘Bestudering van de geschiedenis’, zo gaat hij verder in zijn bevlogen toespraak, ‘leert ons reflecteren, het leert ons verder te kijken, wie het verleden niet kent kan zich niet richten op de toekomst’. BAM! Geen speld tussen te krijgen.

In dezelfde periode is de tegenhanger van deze tentoonstelling te zien in Berlijn -Kaiserdämmerung immers, van dááruit vertrok hij. https://www.museumsportal-berlin.de/de/ausstellungen/kaiserdaemmerung/

In Kasteel Amerongen loopt de tentoonstelling tot en met 2 december.

Voor openingstijden kijk op: www.kasteelamerongen.nl

De foto’s die ik niet heb gemaakt mocht ik voor dit blog gebruiken en zijn aan mij verstrekt door de PR-afdeling van Kasteel Amerongen, waarvoor mijn hartelijke dank.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: