Indische migranten – het blijft een trieste geschiedenis

Gister heb ik de Tong Tong Fair bezocht. Ooit opgericht en georganiseerd door Tjalie Robinson (schuilnaam van Jan Boon – als ik het goed heb). Tjalie, 'het zal wel', denk ik en ga op zoek naar die geschiedenis, waar nog te weinig over bekend is, waar wij historici nog te weinig licht op hebben laten schijnen. Hierachter een klein lucifertje.

Reggie Baay (ik vind hem een held, ik had al eens de eer gehad hem te mogen ontmoeten, ook gister weer) auteur van diverse werken zoals 'De ogen van Solo', 'Geschiedenis van een oermoeder' en 'De njai; het concubinaat in Nederlands-Indië', interviewde Wim Willems, hoogleraar sociale geschiedenis te Leiden over de (her?)uitgegeven werken 'Kind van Batavia' en 'Een land met gesloten deuren', van niemand minder dan Tjalie Robinson. Wim las wat voor. Prachtig. Die taal, de opbouw van de zinnen, de toepassing van de grammatica. Ik voelde me beschaamd dat ik nog nooit iets van deze auteur gelezen had. Je had toch leeslijsten vroeger -op school? Waarom stond deze niet bij de T op de leeslijst, net zoals Mulish bij de M stond en Boon bij de B? (Tjalie, alias van Jan Boon is overigens geen familie van L.P.Boon).

Tjali moest zich, nadat Indonesië een republiek geworden was, in december 1949 met zijn familie noodgedwongen vestigen in Nederland. In het Batavia van toen was hij journalist. De verwachtingen waren hooggespannen, want was in Nederland niet alles beter? (Zo werd op de scholen gezegd). Na een paar jaar in Nederland gewoond te hebben kwam Tjali (en vele Indische Nederlanders met hem) erachter dat Nederland helemaal niet op hen zat te wachten, dat het hier helemaal niet beter was en dat het met de Nederlandse gastvrijheid bar tegen viel (ik druk me nog voorzichtig uit). Iedereen uit Indië moet die gesloten deuren gevoeld en ervaren hebben. Tjali dacht: 'De deuren dicht, dan zoeken jullie het maar uit'. Hij was van mening dat mensen trots moesten zijn op hun afkomst. Besloot onder andere de Tong Tong Fair en de Pasar Malam te organiseren en nam vele initiatieven op intellectueel en creatief gebied (richtte in Amsterdam onder meer een toneelclub op, als ik het goed heb).

Tjali keerde zich naar binnen toe, trok zich terug in een (groeps) isolement, het isolement van de Indische gemeenschap. Ik geef hem groot gelijk, maar het is wel jammer, want zijn prachtige boeken zijn onbekend gebleven bij het grote publiek.

Gelukkig zijn er mensen als Wim Willems en Reggie Baay, die hem uit het isolement trekken. Volgens hen zou Tjali Robinson (Jan Boon) het prachtig gevonden hebben dat zijn boeken weer uitgegeven zijn.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: