Eerde: eerste knallende kasteel

Kasteel_Eerde Kasteel Eerde sprak in mijn jeugd al tot de verbeelding. Het is al eeuwenoud, maar het bouwwerk ziet er redelijk nieuw uit. Als kind vond ik het niet echt een kasteel, maar meer een vierkante bouwdoos, zonder kantelen en torentjes. Aan het einde van een lange statige laan kun je het zien liggen. Er is een particuliere school in gevestigd. Geen kasteel van jonkvrouwen, koene ridders en avonturen. Of toch?

Braaf dreunen leerlingen hier hun lessen op. Volgens de site (www.eerde.nl) zijn de examens gebaseerd op het onderwijsniveau van de universiteiten van Oxford en later Cambridge. Kasteel Eerde en het onderwijs zijn lang met elkaar verbonden. Een van de laatste bewoners, baron van Pallandt bracht er in 1933 een school onder.

Hoe dieper we de geschiedenis ingaan, hoe meer avonturen. Het huidige gebouw stamt uit 1715 en is gebouwd door Johan W. baron van Pallandt, een voorouder van de baron die er in 1933 een school liet stichten. Voor 1715 was het kasteel en het landgoed sinds 1588 in bezit van het geslacht Van Renesse. In deze eeuwen was het een echt kasteel waar ik als kind van droomde. Een bouwwerk met torentjes, bruggen en ridders.

Kasteel in 1360 _ wwweerde_nl
Een tekening uit 1625 laat zien dat het kasteel er totaal anders uitzag als tegenwoordig. Dit lijkt er meer op: er is een brug, torens, en een gracht.

Wat opvalt is dat vanaf het moment dat het kasteel voor het eerst werd genoemd, zo rond 1350, altijd eeuwenlang in bezit is gebleven van een paar families. De Van Pallandts hebben we gehad dat waren de laatste eigenaren van 1706 tot 1933. Daarvoor waren de Van Renesses heer en meester, vanaf 1588. In de Tachtigjarige Oorlog kocht hij het van de familie van Twickelo, die het vanaf 1419 in bezit had.

Evert van Essen zette een spade in de grond en heeft kasteel Eerde gebouwd. Het was ongeveer 1350 of 1360. Evert was van beroep roofridder! En hij had een roofburcht nodig. De plek bij de rivieren Vecht en Regge, onbegaanbare bossen tussen belangrijke Overijsselse handelswegen leek hem geschikt. Roofridder Evert werd overal gevreesd. Evert was inmiddels 60 jaar toen hij verliefd werd op Gisela ten Damme, uit Hellendoorn. Gisela was 20 jaar, wees (haar ouders waren net overleden aan de pest) en erg rijk, want zij had het Huis ten Dam geerfd. Het is 1377. Evert smeedde snode plannen om Gisela te schaken. Maar zij dacht er niet over om met hem in zee te gaan. Roofridder, oud, en Gisela had een verloofde. Ze hield zich schuil bij vrienden in een dorpje verderop. Toen Evert haar toch vond sloot hij haar, en haar verloofde met de dienstmeid op in de kelder.

'Rot alledrie in de hel' brieste Evert. Wat is er met de drie twintigers gebeurd? Binnenkort is dat te lezen op http://www.historien.nl.

De boeren in de omtrek waakten over hun dochters. Geen vrouw was veilig voor deze oude bok. Handelslieden, reizigers, alles en iedereen werd beroofd door Evert en zijn mannen. Dit kon zo niet langer. Overijssel viel als gebied onder het bisdom Utrecht, met de bisschop als bestuurder. De bisschop van Utrecht, Floris van Wevelinkhoven was helemaal klaar met roofridders en strooptochten. Hij besloot die ridder van Eerde eens een lesje te leren.

In 1380 trok hij met een groot leger naar Overijssel om orde op zaken te stellen. De stad Deventer hielp een handje mee, die was gebaat bij een rustige situatie, dat was veel beter voor de handel. De stadsraad had kort geleden een zwart poedertje gekocht in Vlaanderen. Dat scheen magisch te zijn. Het beleg begon en ze besloten het zwarte goedje te gebruiken. Het Vlaamse poeder, buskruit, bleek goed te werken, maar Eerde was nog niet verslagen. Vijf weken hield ridder Evert van Essen stand. Daarna gaf hij zich over. Hij stierf kort daarna. Het kasteel heeft volgens de overleveringen nog een maand gebrand. Kasteel Eerde is het eerste bouwwerk in Nederland waarbij tijdens een belegering buskruit is gebruikt. 

Ik kan het eigenlijk niet geloven, sensationeel vind ik het; buskruit in Eerde. Wie andere info hierover heeft of deze kan aanvullen, is van harte uitgenodigd te reageren. Binnenkort een uitgebreide (nog spanneder) versie van dit verhaal.

Houd historien in de gaten.

Volgens mij zijn deze afbeeldingen rechtenvrij, maar ik kan me natuurlijk vergissen. Wie meent recht te hebben op een afbeelding, geef het aub door, dan haal ik ze er af.

Bronnen:

Eshuis, G.J. Ontdekkingsreizen langs de Regge (Nijverdal Uutgeverieje 't Baoken, 2010).

http://www.wikipedia.nl; http://www.eerde.nl; http://www.kasteleninoverijssel.nl

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: