Niet alleen in mei – nu genomineerd voor beste boek van Overijssel!

Wie denkt dat de tweede wereldoorlog alleen rondom mei een historisch thema is, heeft het mis. Ik kwam daar op 28 april 2009 achter. Ed van Thijn opende die dag de tentoonstelling ‘De Propaganda-oorlog’. Aan mij de eer om daarbij aanwezig te mogen zijn, in Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek (SAB), met Ed van Thijn, te Deventer. Propaganda is een thema van alledag, de oorlog trouwens ook.

Beeldmerk_propagandaoorlog_vierkant

Vieze affiches
De tentoonstelling ‘De Propaganda-oorlog’ laat nazi-propaganda zien. Het bijzondere is, dat pro-Duitse affiches samen met het tegengif uit het verzet in een ruimte hangen. Naziplakkaten, NSB-dingen, te vies om met een tang beet te pakken, hangen samen uitgestald met verzetsdrukwerk: vlugschriften die streng verboden waren, stenciltjes waar je zonder proces om doodgeschoten kon worden. Te zien is hoe het verzet in Nederland reageerde op de agressieve propagandamachine van Goebbels en Hitler. Op hun beurt reageerden de Duitsers daar weer op. Niet alleen een oorlog van bommen en granaten dus. Duidelijk is wel dat het illegale drukwerk van de ondergrondse de nazi-propaganda onderuit haalde.

Koud
De rillingen liepen over mijn rug, toen ik de aanplakbiljetten zag, maar dat mocht de pret niet drukken, want de expositie zou geopend worden door dhr. van Thijn, en dat is een held, dacht ik blij. Ed van Thijn arriveerde. Ik zag hem ineenkrimpen en ik voelde me schuldig. Uiteindelijk was hij hier op uitnodiging van SAB. ‘Meneer van Thijn, welkom, hopelijk kunt u het een beetje velen allemaal’… ‘Nou, ik ben niet blij’… Nee, kan ik me voorstellen. Eigenlijk was ik ook niet blij. Het deed me verdriet om te zien dat van Thijn bij het bekijken van de affiches nog steeds (of weer) leed door die stomme oorlog.

Ed_thijn

18
Een korte zoekactie op Wikipedia levert de volgende indrukwekkende informatie over hem op: Ed van Thijn werd geboren op 16 augustus 1934. In de oorlog was hij dus een jong kind. Omdat hij en zijn ouders van Joodse komaf zijn, werden zij naar Westerbork gevoerd. Zijn vader kreeg hem vrij. De oorlog moet een angstige periode zijn geweest. Ed van Thijn heeft 18 verschillende onderduikadressen gekend. In 1945 kwam hij door verraad opnieuw in Westerbork terecht. Dankzij de spoorwegstaking en de opmars van de Russische legers is het gelukkig nooit van een vertrek naar een vernietigingskamp gekomen.
Niet blij, nee… ‘Die W.A. jongens hebben mij opgepakt, dus ik loop even snel om deze affiche heen’…
Begrijpelijk. Ik kon niets zinnigs over mijn lippen verkrijgen. Hoe kan een mens zoveel ellende, verraad, twee maal Westerbork verwerken?

Werken en sporten
‘Zo, even bijkomen’, zei van Thijn. ‘Ik weet niet zo goed wat ik moet zeggen, maar ik ben nieuwsgierig maar ik durf niet te vragen uit angst dat ik over uw grenzen ga’, hakkelde ik. ‘Vragen is belangrijk, vermoei mij met je vragen, vermoei mij’, antwoordde hij vriendelijk.
En daar lanceerde ik de vraag die al meer dan 30 jaar in mijn hoofd zit: ‘Hoe kon u nog in dit rotland leven, waar de NSB’er naast u leefde, waar verzet, maar ook verraad hoogtij vierde?’ ‘Hoe kón u verder???’ Eindelijk had ik de kans deze vraag aan een overlevende van de tweede wereldoorlog te stellen. ‘Hard werken, ik heb heel hard gewerkt, en veel sporten, tot voor enkele jaren geleden heb ik altijd intensief geroeid, en zorgen dat het me niet weer overkomt, door hard te werken’. Ik weet niet hoe lang ik gesproken heb met dhr. van Thijn. Intensief was het gesprek wel.

Charisma en respect
Niet verbitterd, sterk, charismatisch, vriendelijk, bescheiden en wijs. ‘Hebt u het de daders vergeven?’ ‘Nee, ik ben geen christen, maar ik heb die nare ervaringen wel een plek gegeven.’ Sommige dingen zijn ook te erg om te vergeven, beaamde ik.
Wijsheid zag ik. ‘Met het zaaien van haat schiet ik niets op. Ik zou er mijn redders en helpers van toen mee tekort doen’. Mijn bewondering voor Ed van Thijn was al groot. Na dit gesprek is mijn respect voor hem alleen maar toegenomen. Woorden schieten tekort. Laat ik zijn wijsheid maar goed in mijn oren knopen: met het zaaien van haat schiet niemand iets op. Niemand. Toen niet. Nu niet. Nooit niet.

Genomideerd als beste boek

Bij de expositie ‘De Propaganda-oorlog’ is een gelijknamige catalogus te koop bij Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek. Het boek is nu genomineerd voor het beste boek van Overijssel!!! Zie: http://www.sabinfo.nl. (Overigens heb ik hier het beginplaatje vanaf gehaald).

PS.: de afbeelding van dhr. Van Thijn is geplukt van het weblog van Anja Meulenbelt: http://anjameulenbelt.sp.nl/weblog/2006/04/20/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: